Giếng trời và thông tầng trong thiết kế nhà ở

Giếng trời và thông tầng là gì?

Trong thiết kế nhà ở, đặc biệt là nhà phố có chiều ngang hẹp và chiều sâu lớn, giếng trời và thông tầng là hai giải pháp thường được sử dụng để cải thiện chất lượng không gian. Tuy nhiên, nhiều gia chủ vẫn cho rằng giếng trời và thông tầng là một khái niệm.

Thực tế, hai khái niệm này có mối liên hệ nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Giếng trời thiên về việc tạo một khoảng trống theo phương đứng trong công trình nhằm đưa ánh sáng và không khí từ phía trên xuống các khu vực bên dưới. Giếng trời thường xuất hiện ở giữa nhà, cạnh cầu thang, khu vực phòng khách hoặc cuối nhà.

Trong khi đó, thông tầng chủ yếu mô tả một không gian có chiều cao lớn do sàn giữa các tầng được loại bỏ một phần hoặc toàn bộ. Không gian thông tầng thường được sử dụng để tạo điểm nhấn kiến trúc, tăng cảm giác rộng rãi và kết nối trực quan giữa các tầng.

Giếng trời là gì trong kiến trúc nhà ở?

Giếng trời là một khoảng không gian được tạo theo phương đứng, thường kéo dài từ khu vực mái xuống một hoặc nhiều tầng bên dưới.

Giải pháp này đặc biệt phổ biến trong các công trình nhà phố vì đặc điểm thường gặp của nhà phố là chỉ có một hoặc hai mặt tiếp xúc với không gian bên ngoài. Những khu vực nằm giữa nhà rất dễ rơi vào tình trạng thiếu ánh sáng và thông gió.

Khi đó, kiến trúc sư có thể bố trí giếng trời để tạo một “đường dẫn” cho ánh sáng tự nhiên.

Công dụng chính của giếng trời

Một thiết kế giếng trời hợp lý có thể mang lại nhiều lợi ích:

• Tăng lượng ánh sáng tự nhiên trong nhà.
• Hỗ trợ thông gió và đối lưu không khí.
• Giảm cảm giác bí bách ở khu vực giữa nhà.
• Tạo điểm nhấn cho cầu thang hoặc phòng khách.
• Tăng sự kết nối giữa các tầng.
• Giúp không gian nhà phố có chiều sâu và sinh động hơn.

Đặc biệt, giếng trời có thể kết hợp với cây xanh, tiểu cảnh, đá trang trí hoặc hồ nước nhỏ để tạo thành một khu vực cảnh quan bên trong nhà.

Tuy nhiên, giếng trời không đơn giản chỉ là tạo một khoảng trống trên mái. Vị trí, kích thước, hướng nắng, khả năng thoát nước và giải pháp che mưa đều cần được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế.

Thông tầng là gì?

Thông tầng là giải pháp tạo một không gian có chiều cao vượt quá một tầng thông thường bằng cách loại bỏ sàn tại một khu vực nhất định.

Ví dụ, một ngôi nhà có 3 tầng nhưng khu vực phòng khách được thiết kế cao tương đương hai tầng. Sàn tầng 2 không được bố trí phía trên toàn bộ phòng khách. Khi đó, phòng khách trở thành một không gian thông tầng.

Công dụng chính của thông tầng

Khác với giếng trời, thông tầng không nhất thiết phải có mái kính hoặc khoảng mở lên trời. Một không gian thông tầng có thể nằm dưới mái kín và vẫn được gọi là thông tầng. Ưu điểm nổi bật của giải pháp này là tạo ra:

• Cảm giác không gian rộng hơn.
• Chiều cao kiến trúc ấn tượng.
• Tầm nhìn kết nối giữa các tầng.
• Điểm nhấn cho phòng khách hoặc sảnh.
• Điều kiện thuận lợi để bố trí đèn trang trí lớn.
• Không gian phù hợp với các phong cách kiến trúc hiện đại.

Tuy nhiên, thông tầng cũng làm tăng thể tích cần điều hòa và có thể ảnh hưởng đến diện tích sử dụng. Vì vậy, không phải căn nhà nào cũng nên làm thông tầng lớn.

Giếng trời khác thông tầng như thế nào?

Đây là phần quan trọng nhất khi tìm hiểu giếng trời và thông tầng. Có thể phân biệt hai giải pháp dựa trên mục đích thiết kế.

Như vậy, giếng trời và thông tầng không phải hai khái niệm loại trừ nhau. Một khoảng giếng trời kéo dài từ mái xuống tầng trệt có thể đồng thời tạo ra hiệu ứng thông tầng. Nhưng một phòng khách thông tầng cao hai tầng lại không nhất thiết phải là giếng trời.

Ví dụ: 

Hãy hình dung một căn thiết kế nhà phố 3 tầng có chiều ngang 4m và chiều dài 15m. Nếu toàn bộ ngôi nhà được chia thành các phòng kín, khu vực giữa nhà có thể rất khó nhận được ánh sáng tự nhiên.

Tạo một khoảng giếng trời rộng khoảng vài mét vuông tại khu vực cầu thang. Ánh sáng từ mái đi xuống cầu thang và các tầng bên dưới. Không khí nóng có xu hướng đi lên, hỗ trợ quá trình đối lưu. Trong trường hợp này, mục tiêu chính là lấy sáng và thông gió.

Ngược lại, nếu chủ nhà muốn phòng khách cao khoảng 5,5 đến 6m, kiến trúc sư có thể bỏ sàn tầng 2 phía trên phòng khách. Đây là không gian thông tầng. Nếu phía trên phòng khách tiếp tục có mái kính để đưa ánh sáng xuống thì khu vực này có thể đồng thời đóng vai trò như một giếng trời.

Đây chính là lý do nhiều người dễ nhầm hai khái niệm.

Khi nào nên thiết kế giếng trời?

Nhà phố hẹp và dài

Đây là trường hợp phổ biến nhất. Nhà phố thường có diện tích mặt tiền hạn chế, hai bên tiếp giáp với công trình lân cận nên khả năng mở cửa sổ bên hông rất thấp. Giếng trời giúp đưa ánh sáng vào khu vực giữa nhà mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào cửa sổ bên.

Khu vực cầu thang thiếu sáng

Cầu thang thường nằm ở vị trí trung tâm và có thể trở thành một khu vực tối nếu không được bố trí cửa sổ hoặc nguồn sáng tự nhiên. Đặt giếng trời phía trên cầu thang vừa giải quyết vấn đề ánh sáng vừa tạo điểm nhấn kiến trúc.

Nhà có nhiều phòng chức năng

Nhà càng dài và càng nhiều phòng thì nhu cầu lấy sáng, thông gió càng lớn. Một hoặc nhiều giếng trời được bố trí hợp lý có thể giúp tổ chức lại dòng ánh sáng và không khí trong nhà.

Khi nào nên thiết kế thông tầng?

Thông tầng phù hợp khi gia chủ muốn nhấn mạnh cảm giác rộng và cao của không gian.

Phòng khách cần tạo điểm nhấn

Phòng khách thông tầng thường tạo ấn tượng mạnh ngay khi bước vào nhà. Không gian cao cho phép bố trí đèn thả kích thước lớn, mảng tường trang trí cao hoặc các tác phẩm nghệ thuật.

Nhà có diện tích tương đối rộng

Thông tầng chiếm diện tích sàn và làm giảm diện tích sử dụng của tầng phía trên. Vì vậy, cần cân nhắc giữa giá trị thẩm mỹ và nhu cầu sử dụng thực tế.

Gia chủ ưu tiên không gian mở

Nếu muốn tạo sự kết nối giữa phòng khách, cầu thang và tầng trên, thông tầng là một giải pháp đáng cân nhắc. Từ tầng 2, người sử dụng có thể nhìn xuống phòng khách, tạo cảm giác các tầng được liên kết với nhau thay vì tách thành những không gian độc lập.

Có nên kết hợp giếng trời và thông tầng?

Câu trả lời là có, nếu mặt bằng và nhu cầu sử dụng phù hợp. Đây thậm chí là một trong những cách tạo không gian có giá trị cao trong thiết kế nhà phố. Ví dụ, tại khu vực phòng khách, kiến trúc sư có thể tạo không gian thông tầng cao hai tầng. Phía trên bố trí mái kính hoặc vật liệu lấy sáng. Khi đó:

• Thông tầng tạo chiều cao.
• Giếng trời đưa ánh sáng xuống.
• Khoảng mở tạo sự kết nối giữa các tầng.
• Ánh sáng tự nhiên trở thành một phần của thiết kế nội thất.

Tuy nhiên, không nên chạy theo xu hướng và tạo thông tầng quá lớn nếu diện tích nhà không phù hợp. Một thiết kế tốt không phải là thiết kế có thật nhiều khoảng trống mà là thiết kế tạo đúng khoảng trống ở đúng vị trí.

Những lưu ý khi thiết kế giếng trời

Tính toán ánh nắng: Giếng trời có thể đưa ánh sáng vào nhà nhưng nếu thiết kế không hợp lý, khu vực bên dưới có thể bị nắng gắt, tăng nhiệt độ và gây chói. Cần xem xét hướng nhà, hướng nắng và thời điểm ánh sáng chiếu trực tiếp vào giếng trời.

Giải pháp che mưa: Mái giếng trời cần có giải pháp chống nước và thoát nước phù hợp. Các vật liệu như kính cường lực, kính an toàn hoặc hệ mái lấy sáng cần được lựa chọn dựa trên điều kiện thực tế của công trình.

An toàn: Với nhà có trẻ nhỏ, khoảng thông tầng và lan can xung quanh giếng trời cần được thiết kế đặc biệt chú ý đến chiều cao, khoảng cách và khả năng leo trèo.

Thoát nước: Nếu giếng trời có khu vực cây xanh hoặc tiểu cảnh, hệ thống thoát nước cần được tính toán kỹ. Nước đọng lâu ngày có thể gây thấm và ảnh hưởng đến kết cấu cũng như hoàn thiện nội thất.

Những lưu ý khi thiết kế thông tầng

Thông tầng mang lại hiệu quả thẩm mỹ cao nhưng cũng có một số hạn chế cần cân nhắc.

Hao hụt diện tích sử dụng: Khi bỏ sàn một khu vực của tầng trên, diện tích sử dụng sẽ giảm. Với những căn nhà có diện tích nhỏ, đây là yếu tố cần cân nhắc đầu tiên.

Âm thanh truyền giữa các tầng: Không gian thông tầng giúp kết nối các tầng nhưng đồng thời cũng khiến âm thanh dễ truyền từ tầng này sang tầng khác. Nếu gia đình cần sự riêng tư cao, vị trí thông tầng cần được bố trí hợp lý.

Điều hòa không khí: Không gian càng cao thì thể tích cần làm mát càng lớn. Do đó, hệ thống điều hòa và thông gió cần được tính toán phù hợp với thể tích thực tế của không gian.

Lan can và an toàn: Khu vực xung quanh thông tầng cần được thiết kế lan can an toàn, đặc biệt đối với gia đình có trẻ nhỏ.

Sai lầm thường gặp khi thiết kế giếng trời và thông tầng

Làm giếng trời chỉ vì xu hướng: Không phải căn nhà nào cũng cần giếng trời lớn. Nếu mặt bằng đã có nhiều cửa sổ và khả năng lấy sáng tốt, một giếng trời quá lớn có thể gây dư thừa ánh sáng và tăng nhiệt.

Làm thông tầng quá rộng: Thông tầng đẹp trên phối cảnh nhưng khi sử dụng thực tế, gia chủ có thể nhận ra rằng diện tích tầng trên bị mất quá nhiều. Vì vậy, cần cân đối giữa thẩm mỹ và công năng.

Không tính đến chống nóng: Mái kính giếng trời nếu không có giải pháp che nắng phù hợp có thể biến khu vực bên dưới thành nơi tích nhiệt.

Không xử lý tiếng ồn: Không gian thông tầng liên kết trực tiếp giữa các tầng nên âm thanh dễ truyền. ây là vấn đề cần được cân nhắc ngay từ thiết kế.

Chỉ quan tâm hình thức: Một giếng trời đẹp không đồng nghĩa với một giếng trời hoạt động hiệu quả. Kiến trúc sư cần đồng thời giải quyết ánh sáng, thông gió, chống nóng, chống thấm, thoát nước và an toàn.

Việt Kiến Trúc và giải pháp thiết kế không gian phù hợp

Trong thiết kế nhà ở, giếng trời và thông tầngkhông nên được xem là những chi tiết trang trí độc lập. Chúng cần được đặt trong tổng thể công năng, ánh sáng, thông gió và trải nghiệm sử dụng của cả ngôi nhà.

Việt Kiến Trúc hướng đến việc tổ chức không gian dựa trên nhu cầu thực tế của gia chủ, thay vì chỉ sao chép những hình ảnh đẹp từ các công trình tham khảo. Từ mặt bằng, hướng nhà, số lượng thành viên đến nhu cầu sinh hoạt đều cần được xem xét trước khi quyết định có nên làm giếng trời, thông tầng hay kết hợp cả hai.

Với những gia chủ đang chuẩn bị xây nhà, việc trao đổi với đơn vị thiết kế từ sớm cũng giúp hạn chế tình trạng phải thay đổi mặt bằng hoặc xử lý các vấn đề chống nóng, chống thấm sau này. Nếu công trình được triển khai theo hình thức thi công nhà phố trọn gói, các giải pháp liên quan đến giếng trời, thông tầng, kết cấu, mái, lan can và hoàn thiện cũng cần được phối hợp ngay từ đầu để đảm bảo tính đồng bộ.

Giếng trời và thông tầng có điểm chung là đều tạo ra khoảng không theo phương đứng và có thể làm không gian nhà ở trở nên thoáng, rộng và ấn tượng hơn. Tuy nhiên, mục đích của chúng không giống nhau.

Giếng trời chủ yếu giải quyết bài toán lấy sáng và hỗ trợ thông gió.

Thông tầng chủ yếu tạo chiều cao, sự kết nối và giá trị thẩm mỹ cho không gian.

Đặc biệt, hai giải pháp có thể kết hợp để vừa tận dụng ánh sáng tự nhiên vừa tạo nên những không gian có chiều cao ấn tượng. Điều quan trọng không phải là nhà có giếng trời hay thông tầng, mà là giải pháp đó có thực sự phù hợp với mặt bằng, khí hậu và nhu cầu sử dụng hay không.

Liên hệ Việt Kiến Trúc để có được những phương án thiết kế tối ưu nhất, để gia chủ sử dụng không gian hiệu quả mỗi ngày, đồng thời tạo ra giá trị thẩm mỹ bền vững theo thời gian!